Mimo to te nowe nurty nie pojawiły się automatycznie tuż po 89. roku – trzeba było parę lat przepływu informacji i przyglądania się doświadczeniom innych krajów.

Koniunktura?

Zainteresowani turystyką, zwłaszcza część instytucji się tą dziedziną zajmujących, na początku bardziej interesował rozwój tych miejsc, które były bardziej znane, z którymi wiązała się pewna koniunktura. Nawet pierwszy podział środków europejskich opierał się na mylnym założeniu, że najpierw należy dofinansować regiony bardziej rozwinięte, czyli tak zwane „lokomotywy gospodarcze”.

Pomysł okazał się absurdalny, utopijny i szybko z nie go zrezygnowano. Dopiero na początku nowego tysiąclecia dotarło do decydentów, że koniunkturę turystyczną można tworzyć od zera. Jednym z takich przykładów jest tworzenie produktu turystycznego nawet w odległych wioskach, opierając się w głównej mierze na lokalnych zasobach.

Czy któryś z polskich turystycznych trendów przeszedł do historii?

Trudno to jest może nazwać trendem bowiem to zjawisko wymuszał system – czyli tak zwane wczasy pracownicze. Nierzadko były to pobyty pozbawione wręcz swobody, bowiem uczestnicy wczasów byli skazani na uczestnictwo w konkretnym programie pobytowym, choćby w sławnych wieczorkach zapoznawczych. Program wymyślał kaowiec w porozumieniu z kierownictwem. Scenerią była często przaśna infrastruktura, choćby w postaci nieestetycznych domków kempingowych.

Kolejnym nurtem polskiej (i niemieckiej turystyki), który już zdecydowanie zanika jest tak zwana turystyka sentymentalna. Jeszcze na przełomie lat 1999/2000 niektóre ośrodki warmińskie i mazurskie zarabiały na noclegach związanych z pobytem byłych mieszkańców tej części dawnych Prus Wschodnich. Obecnie są to już śladowe grupy.

Co zatem nowego pojawiło się w polskiej turystyce?

Pomijając to co jest efektem rozwoju elektroniki, pojawiło się wiele. Przede wszystkim już pod sam koniec lat 90. spora grupa (nie tylko mieszkańców wsi) poszła w kierunku agroturystyki i mamy teraz tego znakomite przykłady w całej Polsce.

Położono ogromny nacisk na rozwój turystyki rowerowej, na co niezaprzeczalnie ogromny wpływ miało utworzenie szlaku Green Velo.

Baza noclegowa zadowala już na ogół przeciętnego, zagranicznego turystę, tyle że w Polsce nadal jest problem z tanimi noclegami  w hotelach, motelach i pensjonatach średniej klasy.

Mimo to Polska dla sporej grupy Europejczyków jawi się jako kraj turystycznie atrakcyjny, nawet choćby ze względu na obecność dziewiczej przyrody, zwłaszcza puszcz i jezior.

Jednym z nowych trendów w polskiej turystyce jest zainteresowanie glampingiem i spędzaniem wolnego czasu na wodzie. Te dwa trendy łączy oferta HT Houseboats. Dzięki nim możecie spędzić wakacje w domkach na wodzie na jeziorze Jamno.

Artykuł Turystyka polska – co odchodzi? Co przychodzi? pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.

Zresztą to organizacje pozarządowe zainicjowały na początku obecne tysiąclecia nowe sposoby na zdobywanie przez wieś turystów. Jednym z takich sposobów są wioski tematyczne, czyli produkt turystyczny sprowadzający się nie tylko do konkretnej zbiorowej oferty, ale również przyczyniający się do rozpoznawalności konkretnej miejscowości.

Na czym to się opiera?

Wioska tematyczna opiera się na lokalnych zasobach, czasem związanych z historią i tożsamością, innym razem z osobliwościami  przyrodniczymi lub geograficznymi. Tyle że bywają wioski tematyczne mnie lub bardziej sprofilowane, mniej lub bardziej zintegrowane. Bywają wioski, których nazwy mają humorystyczne konotacje.

Ponadto czasem rozpoznawalność wioski zawiera się w jej aspekcie wizualnym, innym razem dotyczy to produktu, choćby kulinarnego lub rzemieślniczego. Może to być również produkt duchowy, choćby śpiewactwo ludowe lub szlak historyczny. Są również przykłady miejsc nazywanych wioskami, których trzonem nie są stali mieszkańcy – na przykład tworzone na bazie skansenów lub gospodarstw agroturystycznych.

Przykłady wiosek tematycznych

Do najbardziej znanych wiosek tematycznych niewątpliwie należy Bałtów w województwie świętokrzyskim. Odkryto tu ślady dinozaurów z epoki jurajskiej. Zaczęło się od muzeum, potem stworzono duży kompleks z rzeźbami dinozaurów.

To przedsięwzięcie stało się również przyczynkiem do utworzenia Bałtowskiego Kompleksu Turystycznego, w skład którego wchodzi miedzy innymi Sabatówka, czyli Wioska Czarownic znajdująca się w jednym z tutejszych gospodarstw agroturystycznych.

Polskie wioski tematyczne nawiązują nie tylko do lokalnej historii lub lokalnych osobliwości, na przykład również do najbardziej znanych należy Wioska Hobbitów w Sierakowie Sławeńskim z charakterystycznymi baśniowymi budowlami i postaciami nawiązującymi do powieści Tolkiena.

W Polsce mamy już setki wiosek tematycznych, niektóre ze swoim oryginalnym produktem są do dyspozycji turystów przez cały rok, inne w sezonie letnim lub zimowym.

Nazwy są rozmaite, na przykład:

• „Ruda Kameralna – Wioska pozytywnie zakręcona” w gminie Zakliczyn;
• „Wioska miodem płynąca” w Maciejowie, nawiązująca do sławnego pszczelarza Jana Dzierżonia;
• „Wioska jabłoni” w Jabłonce;
• „Wieś Ducha Puszczy” w okolicy Czarnej Białostockiej.

Działalność takich wiosek wiąże się bardzo często z regionalnymi festynami, związanymi z lokalnymi produktami kulinarnymi.

Artykuł Wioski tematyczne pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.

Również ze względu na kraj różnie bywa kojarzony produkt turystyczny. Na przykład w Irlandii mogą to być cykliczne tradycyjne imprezy, w Szwajcarii lub Austrii zimą narty, w Islandii aktywne zwiedzanie okolicy. U nas gotowym produktem turystycznym są parki krajobrazowe lub pojezierza z infrastrukturą żeglarską.

Co zatem mają do zaoferowania Polacy?

Mamy do zaoferowania wiele, choć może najpierw pytanie – z czym Polska była i jest kojarzona jeśli idzie o ofertę turystyczną?

Do skojarzeń najbardziej zakorzenionych, zwłaszcza wśród Niemców, należą Mazury – w ostatnich latach znacznym stopniu wypromowane przez kampanię „Mazury cud natury”. Jest też kilka produktów kulinarnych chętnie kosztowanych przez turystów zagranicznych, między innymi kiełbasy, miody i sery. Do popularności polskich produktów kulinarnych w dużej mierze przyczyniło się rozpowszechnienie „Europejskiej Sieci Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego”.

Produktem turystycznym coraz częściej wykorzystywanym zarówno przez gości zagranicznych, jak i z naszego kraju niewątpliwie jest agroturystyka. Dodatkowo gospodarstwa agroturystyczne oferują swoje własne pakiety i prześcigają się w pomysłach. Agroturystyka sprowadzająca się wyłącznie do oferowania na wsi bazy noclegowej w Polsce straciła już rację bytu.

Wśród ofert gospodarstw agroturystycznych duże znaczenie ma oryginalny produkt kulinarny. Dodatkowo właściciele gospodarstw poszerzają ofertę mając na uwadze wiek swoich gości. Wśród ofert popularne są między innymi: jeździectwo, ścieżki edukacyjne, wycieczki, biesiady, imprezy kulturalne.

Swoich stałych gości, również zza granicy mają już festyny ludowe, choćby święto sękacza, mleka, Święto Tulipana, lub festiwale kultury ludowej.

Co należy zmienić?

Zdaniem wielu lokalnych animatorów niezbyt dobrym pomysłem było narzucanie zasad prowadzenia imprez regionalnych ujętych w sieciach samorządów wojewódzkich. Miała to być promocja ale w efekcie okazała się jednocześnie krępowaniem lokalnej inicjatywy. Toteż niektóre gminy zdecydowały się na samofinansowanie znanych w Polsce festynów regionalnych, tylko po to by mieć większe pole do popisu.

Zatem zabezpieczenie środków na takie przedsięwzięcia przez samorządy wojewódzkie – owszem, ale bez wtrącania się w organizację.

Artykuł Co jest produktem turystycznym Polski? pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.

Smaczku tym terenom dodaje przeszłość, ponieważ jest to pogranicze byłych Prus Wschodnich z Suwalszczyzną, tym samym jest to pogranicze kulturowe co ma niebanalny wpływ między innymi na atrakcyjność tutejszej kuchni regionalnej.

Są mniej znane, ale należą absolutnie do wyjątków

Na przełomie dwóch poprzednich stuleci Puszcza Romincka była rewirem łowieckim cesarza Wilhelma II, który we wsi Rominty Wielkie miał swój pałac, wybudowany z drewna w stylu norweskim. Obecnie puszcza w dwóch trzecich znajduje się w obwodzie kaliningradzkim FR, natomiast penetrując cały obszar, również po stronie polskiej, natrafimy na kilkanaście głazów z inskrypcjami upamiętniającymi miejsca, w których cesarz ustrzelił największe okazy jeleni.

W trakcie II wojny światowej Puszcza Romincka stała się rewirem łowieckim marszałka rzeszy, który kilka kilometrów dalej na wschód dojeżdżał dwoma pociągami „Asien” i „Pomeranien” do kwatery wojsk Luftwaffe, skąd kierowano lotniczymi atakami na Związek Radziecki. Część umocnień (wraz z dwoma ciężkimi bunkrami) otacza w podgołdapskim Lesie Kumiecie obecne sanatorium. Dodatkowo tym kompleksie najprawdopodobniej wypróbowywano silniki do rakiet V-2.

Bardziej znane i również wyjątki

Przede wszystkim to będą, najwyższe w Polsce, zabytkowe mosty kolejowe w Stańczykach, których wysokość od lustra wody rzeki Błędzianki wynosi 36,6 m. Jest to para, nieczynnych już, mostów wybudowana na początku ubiegłego wieku. Ciekawostką turystyczną jest zresztą cały tutejszy zabytkowy szlak kolejowy obfitujący w interesujące budowle inżynieryjne. Na pewno turysta nie pożałuje wybierając się w okolice wiaduktów w pobliskich Kiepojciach lub Botkunach.

Jadąc dalej na wschód dojedziemy do Wiżajn by potem trafić do punktu widokowego Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Widok bajkowy. Nieprzypadkowo te plenery wykorzystano do realizacji „Pana Tadeusza” Andrzeja Wajdy i „Doliny Issy Tadeusza Konwickiego. Udając się nieco na południowy wschód znajdziemy inne atrakcyjne miejsca, między innymi jezioro Wigry z klasztorem Kamedułów i Wigierski Park Narodowy.

Cofamy się nieco na zachód i tu w okolicy wsi Rapa znajduje się absolutny ewenement w skali ogólnopolskiej – piramida-grobowiec wybudowana na przełomie XVII i XIX wieku przez tutejszy ród Farenheidów. Wysokość piramidy niespełna 16 m. Wewnątrz znajdują się zwłoki, które uległy samozabalsamowaniu.

Artykuł Znane i nieznane z północno-wschodniej Polski pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.

Do końca poprzedniego tysiąclecia PTTK miało duży wpływ na turystykę zarówno animatorski, jak i pod względem tworzenia infrastruktury turystycznej, w tym bazy noclegowej i otoczenia szlaków turystycznych. PTTK ustalało rodzaj oznakowań, PTTK wytyczało szlaki. Popularnością cieszyły się konkursy krasomówcze organizowane przez Towarzystwo.

Stan obecny

PTTK ma co prawda nadal niemałą liczbę członków, bowiem jak podaje Wikipedia jest ich 61 tysięcy. Niestety są to w większości osoby, które członkami tej organizacji zostały już dawno, natomiast trudniej jest ze zdobywaniem młodego narybku. Organizacja posiada nadal bazę noclegową, czyli ponad 20 tysięcy miejsc w różnych kampingach, zajazdach i schroniskach.

Cześć przystani żeglarskich również jest w dyspozycji PTTK. Niestety jeśli się przyjrzymy tej bazie to w dużej mierze, jeśli chodzi o architekturę i estetykę tkwi ona nadal mocno w głębokiej komunie, czego przykładem może być choćby ośrodek żeglarski nad jeziorem Wigry.

Trudno zatem jest powiedzieć o PTTK jako organizacji rozwojowej, tym bardziej że jej wpływy na procedury związane z ustaleniem szlaków turystycznych właściwie są już mało znaczące.

Daje się zauważyć trend polegający na przechwytywaniu przez lokalnych działaczy infrastruktury PTTK i jej unowocześnianie. Źródłem dochodów okazała się obsługa spływów kajakowych.

Deregulacja jedną z przyczyn zmian

Przed laty od PTTK wiele zależało kto będzie miał uprawnienia przewodnika turystycznego i zdobycie takich uprawnień wymagało niemałej wiedzy oraz pracy. Od kilku lat zawody – przewodnika turystycznego i turystycznego pilota poddane zostały deregulacji. Dziś każdy może być przewodnikiem turystycznym – jeśli w tej dziedzinie nie będzie się sprawdzał to wolny rynek wyeliminuje.

Również w dużej mierze w wielu atrakcyjnych miejscach traci rację bytu fizyczne wytyczanie szlaków – również i w tej dziedzinie zaczyna dominować elektronika i aplikacje nie tylko z mapami przebiegów tras ale również z obszerną informacją połączoną nierzadko z wizualizacjami.

***

Wydaje się że PTTK podobnie jak inne polskie organizacje, które w poprzednim systemie funkcjonowały z tak zwaną czapą w obecnej formule straciło rację bytu.

Artykuł Co z PTTK? pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.

Nie było łatwe krzewienie nowego podejścia do tworzenia lokalnego produktu turystycznego, bowiem ROT, i bardziej otwarte na nowe pomysły samorządy, trafiały bardzo często na opór materii w postaci swoich radnych. To było tym trudniejsze, że strategie rozwoju produktu turystycznego nie były obligatoryjne i nie są do tej pory. Właściwie należało wtedy w stosunku do lokalnych samorządów stosować na początku „promocję promocji”.

Pierwsze lokalne strategie

Co ciekawe pierwsze lokalny strategie rozwoju produktu turystycznego niekoniecznie powstawały w większych miastach, ale wtedy w mniej znanych. Ciekawym przykładem jest Gołdap, obecnie jedyne uzdrowisko w warmińsko-mazurskim. Jest pierwszym miastem powiatowym w tym regionie, które stworzyło lokalną strategię rozwoju produktu turystycznego wraz z katalogiem znaku.

Logo nawiązywało do historii tej ziemi i turystyki aktywnej. Potem nowych znaków graficznych nawiązujących do gmin zaczęło się w Polsce pojawiać coraz więcej. Obecnie pochwalić się mogą nim chyba wszystkie gminy. Mimo to, tworząc strategie tego typu popełniano (i nadal się popełnia) istotne błędy.

Błędy popełniane przy tworzeniu strategii turystycznych

Tworzeniem strategii rozwoju produktu turystycznego zajmuje się w Polsce wiele firm i osób. Błędem podstawowym, które popełniają gminy decydując się na którąś z nich są przede wszystkim pozory konsultacji społecznych. Praktyka jest taka, że spora część gmin zawierza konkretnym firmom w efekcie nie wziąwszy pod uwagę zdania lokalnych ekspertów. O stworzenie ładnego portfolio na portalu firmy wcale teraz nie jest trudno. Ponadto „eksperci” po wykonaniu pobieżnych badań tworzą ową strategię z biurka, zwykle w zbyt krótkim terminie.

Warto by gminy, które decydują się na wybór firmy tworzącej strategie produktu turystycznego w mniejszym stopniu kierowali się portfolio ale odczuciami innych zleceniodawców.

Ponadto zarówno gmina jak i zleceniobiorca nierzadko w niewielkim stopniu biorą pod uwagę opinię tak zwanych ekspertów lokalnych, zaś tworzenie takiej strategii powinno polegać na ścisłej współpracy z lokalną społecznością.

Artykuł Jak tworzyć katalog produktu turystycznego pochodzi z serwisu Turystycznie.com.pl.